First Responder bij Mars Nederland: van scepsis naar succes

De bedrijfsbrandweer is wettelijk verplicht bij vele bedrijven. Bij diegenen waar deze verplichting niet geldt, is er vaak toch een verhoogd risico op brand. Dit heeft te maken met de opslag van brandbare stoffen. Hoewel een doorsnee BHV-organisatie hier niet voldoet, is een bedrijfsbrandweer te kostbaar. Dit dilemma roept vragen op: hoe dan met de risico’s om te gaan? NIBHV heeft voor deze doelgroep een nieuw modulair opleidings- en oefensysteem opgezet: de First Responder bedrijfsnoodorganisatie. Mars Nederland B.V. was onderdeel van de pilot en deelt hun positieve ervaring.

In het Brabantse Veghel staat één van ’s werelds grootste chocolade producerende fabrieken. Veel bekende chocoladeproducten (zie ook de kadertekst) komen hier vandaan. Paul Toonen van NIBHV ging in gesprek met Wim Verkuijlen van Mars over de ervaringen met het First Responder bno-concept. Verkuijlen is zeer ervaren in zijn vak: sinds 38 jaar is hij werkzaam bij Mars, nu op de afdeling SES (Safety Environment Systems). Hij is daar verantwoordelijk voor de alle aspecten van fysieke veiligheid bij Mars, waaronder BHV. Verkuijlen heeft een jarenlange ervaring bij de overheidsbrandweer en kent de praktijk als geen ander. Op basis van zijn achtergrond is hij in staat een goede inschatting te maken van wat voor bedrijfsnoodorganisatie Mars nodig heeft.

 

Lessen van eerdere incidenten

Wim Verkuijlen vertelt dat de veiligheidsfilosofie van Mars voor een groot deel is bepaald door een brand in 1963. Verkuijlen: “In 1962 werd er gestart met de bouw van de Marsfabriek in Veghel. Kort voor oplevering brandde deze volledig af. Met veel moeite kon een jaar later alsnog worden begonnen met produceren. De toenmalige directeur van het familiebedrijf, Forrest Mars Sr., wilde zoiets nooit meer meemaken. Medewerkers moesten altijd veilig en gezond in de fabriek kunnen werken en de continuïteit van het bedrijf moest gegarandeerd worden. Dus besloot hij tot de oprichting van een bedrijfsbrandweer. Overigens hoeft ons bedrijf volgens de wet (artikel 31, red.) helemaal geen bedrijfsbrandweer te hebben. Er wordt toch vastgehouden aan deze keuze, omdat onze directie bewust kiest voor veiligheid en ook omdat een reguliere BHV-organisatie voor ons bedrijf onvoldoende handelingsbekwaamheid zou hebben. Naast onze bedrijfsbrandweermensen zijn er bijna honderd eerste hulpverleners, verdeeld over vijf ploegendiensten. Samen vormen zij onze bedrijfsnoodorganisatie, die zeer compleet is voor een bedrijf van 1450 werknemers.”

Volgens Verkuijlen is de kloof tussen wat Mars van een bedrijfsbrandweer verwacht en de opleidingen die op grond van de wet worden aangeboden te groot. De First Responder bedrijfsnoodorganisatie opleidingen bieden hiervoor een passende oplossing. Verkuijlen: “De overheid heeft ervoor gekozen om hun mensen te laten opleiden tot allround brandweerman. Dat is lang niet voor al onze mensen nodig en het is bovendien een vrij langdurig traject. Daarnaast kent de fabriek van Mars specifieke fysieke veiligheidsrisico’s die via maatwerk binnen de First Responder opleiding getraind kunnen worden. Desondanks kunnen sommige medewerkers het totale pakket kiezen en mogen ze dat nog steeds doen van onze directie. We werden geattendeerd op de door NIBHV ontwikkelde opleiding First Responder bedrijfsnoodorganisatie. Omdat het een opleidings- en oefensysteem is met modules en het dus maatwerk kan leveren, is het bij uitstek geschikt voor ons bedrijf. Het geeft onze medewerkers de gelegenheid om First Responder te worden om zo te leren hoe zij moeten optreden in een noodsituatie, zonder dat álle mensen brandweerman zijn. Wij deden graag mee aan de pilot FiRe bno.”

 

 

 

Bedrijfsnoodorganisatie op maat

De bestaande bedrijfsbrandweer en de nieuw opgeleide First Responders vormen samen de bedrijfsnoodorganisatie. Wim Verkuijlen: “De bedrijfsbrandweer heette hier samen met de Eerste Hulpverleners altijd al ‘Emergency Response Team’. Nieuw opgeleide First Responders gaan daar deel van uitmaken. Zo wordt het nog veiliger bij ons. Via die First Responders worden namelijk meteen alle restrisico’s afgedekt. Zo kunnen onze First Responders mogelijke incidenten met bijvoorbeeld ammoniak en oververhitting snel het hoofd bieden. In die eerder door mij genoemde brede brandweeropleiding komen lang niet alle risico’s aan de orde die specifiek zijn voor Mars.
Onze First Responders weten hoe zij op een veilige manier de bedrijfscontinuïteit kunnen waarborgen en eventuele schade voor de productie kunnen beperken. Onlangs ging er bijvoorbeeld bij de verhitting van chocoladepoeder iets smeulen. Iemand die niet bekend is met het bedrijf zou waarschijnlijk onmiddellijk met water zijn gaan blussen. Onze mensen doen dat met CO2-blussers. Dat is net zo effectief en het geeft de minste overlast voor onze productie. Het is hier altijd maatwerk in hulpverlening, toegespitst op ons bedrijf.”
NIBHV’s Paul Toonen vult aan: “Dat is precies een belangrijk kenmerk van de First Responder opleiding. Er wordt gebruik gemaakt van de deskundigheid van de mensen in het bedrijf, zodat ze handelend kunnen optreden met in hun achterhoofd het belang van het bedrijfsproces. Uiteraard staat de veiligheid van mensen daarbij altijd voorop.”
Verkuijlen: “Hier natuurlijk ook. Zo zal ons Emergency Response Team nooit op de stoel van de brandweer Veghel gaan zitten. Ook die is onontbeerlijk voor ons bedrijf en de contacten zijn uitstekend. Indien nodig waarschuwen wij de brandweer meteen. Wij zijn beslist niet selfsupporting, maar we zijn wel het eerste bij een incident en weten hoe we op een veilige wijze de schade kunnen beperken. De eerste reactie van de brandweer is erg positief en enthousiast. We oefenen samen met de brandweer Veghel, zodat we bij een incident efficiënt kunnen optreden. Ze zien ons als een waardevolle partner die hun inzet zo nodig kan voorbereiden, bedrijfsspecifieke informatie kan geven en hen kan ondersteunen. Er is veel wederzijds vertrouwen.”

 

Werkwijzer bedrijfsnoodorganisaties

Volgens Verkuijlen bestond bij de mensen van het Emergency Response Team aanvankelijk enige scepsis over de bedrijfsnoodorganisatie. Hij zegt: “Sommigen dachten dat het een verarming zou zijn van hun hulpverlenerschap. Maar toen bleek dat First Responder juist voor verdieping en voor een specifiekere inhoud van de hulpverleningstaken bij Mars zorgt, verdween argwaan als sneeuw voor de zon. Eerst bij de bevelvoerders en vervolgens bij hun teamleden. De opleiding First Responder bedrijfsnoodorganisatie is overigens ook eenvoudig in te roosteren, omdat hij veel korter is dan de huidige reguliere brandweeropleiding. Veel van onze mensen vinden dat een aantrekkelijk nevenaspect, omdat ze daardoor meer vrije tijd overhouden zonder aan kennis en kunde op hun specifieke terrein te moeten inleveren. Daarnaast zorgt een bedrijfsnoodorganisatie voor minder verlet in ons bedrijf met continudiensten. Samen met de opleider wordt een maatwerkpakket gemaakt dat in de eigen omgeving wordt gevolgd. Daarbij wordt bepaald wanneer, waar, door wie en met welk benodigd materieel de cursus in de Marsfabriek wordt gevolgd. Alles is toegesneden op het bedrijf, waarbij ik aanteken dat onze directie dit alles enorm stimuleert.” Paul Toonen: “Dat is nóg een kenmerk van First Responder bedrijfsnoodorganisatie. Alles kan specifiek worden toegespitst op welk bedrijf dan ook. De risico-inventarisatie en -evaluatie van het bedrijf is het uitgangspunt om te bepalen welke bedrijfsnoodorganisatie nodig is en wat voor opleidingen en oefeningen de First Responders moeten volgen. NIBHV heeft een werkwijzer bedrijfsnoodorganisatie ontwikkeld waarin aan de hand van een stappenplan de incidentscenario’s in het bedrijf in kaart kunnen worden gebracht. Daar komt dan de opleidings- en oefenbehoefte uit voort. De oefeningen vinden zoveel mogelijk plaats binnen het bedrijf zelf en met de eigen hulp- en bestrijdingsmiddelen. Met behulp van de werkwijzer bno, die onderdeel uitmaakt van de aanpak om te komen tot opleidings- en oefenpakket op maat, wordt er niet meer gedaan dan voor het bedrijf nodig is. Het uitgekiende systeem is toepasbaar op ieder bedrijf: klein tot groot en met of zonder bestaande bedrijfsbrandweer of BHV(+)-organisatie.”
Wim Verkuijlen verwacht dat de integratie van de nieuw opgeleide First Responders binnen de bedrijfsnoodorganisatie probleemloos zal verlopen. “Het doel van alle medewerkers is immers om de veiligheidsfilosofie van Mars uit te dragen en te bewaken. Of dat nu gebeurt door brandweermensen, Eerste Hulpverleners, BHV’ers of First Responders maakt in wezen niets uit. Als alle aanwezigen binnen de fabriek maar veilig zijn. Daarin gaat de opleiding FiRe bno met zijn praktische modules een grote rol spelen, is mijn stellige overtuiging. Zeker als er een onafhankelijke toetsing wordt gedaan door NIBHV. Kwaliteitsborging is essentieel.”

Deel dit artikel

Meer weten? Neem dan nu contact met ons op: